Kısmi Süreli İş Sözleşmesi Nedir? Haklar Nasıl Hesaplanır?
Yazar: Eyüp Tulûhan ETKER · Son Güncelleme: Haziran 2026
Kısmi süreli (part-time) iş sözleşmesi, iş kanunundaki esnek çalışma modellerinin en yaygınıdır. Ancak bunu sadece bir “saatlik çalışma” olarak görmek büyük bir yanılgıdır; kısmi süreli çalışanların kıdem tazminatı, yıllık izin ve hafta tatili haklarının doğru hesaplanması, bir iş ve meslek danışmanının mevzuat otoritesini belirleyen en kritik uzmanlık alanlarından biridir.
Sıradan bir tanım ezberinin ötesine geçerek, danışanını doğru yönlendirebilen profesyonel bir uzmanın bakış açısıyla yaklaşıyoruz: bir danışmanın, kısmi süreli çalışanın hak kaybına uğramasını önlemek için yasal sınırları ve oranlama (pro-rata temporis) ilkesini eksiksiz çözmesi gerekir. Bu rehber, İMD Seviye 6 sınav soruları ile çıkmış sınav sorularındaki çeldiricileri aşmanız için hazırlandı.
Kısmi süreli çalışmanın temel şartı, haftalık çalışma süresinin tam süreli emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmiş olmasıdır.
- Yasal sınır: Haftalık süre, tam süreli emsalin en çok üçte ikisi (genel uygulamada 30 saat ve altı).
- Ayrımcılık yasağı: Sırf kısmi süreli diye emsal işçiden eksik muamele yapılamaz.
- Oranlama (pro-rata): Ücret ve bölünebilir menfaatler, çalışma süresine oranlanır.
- Yıllık izin: Gün sayısı tam süreli işçiyle aynıdır; gün bölünemez.
- Kıdem hesabı: İşe giriş–çıkış arası toplam takvim süresi esas alınır (saat toplanmaz).
Kısmi Süreli Çalışmanın Yasal Sınırı Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu’na göre tam süreli emsal işçinin haftalık çalışma süresi en fazla 45 saattir. Bir sözleşmenin kısmi süreli sayılması için haftalık sürenin bunun en çok üçte ikisi, yani genel uygulamada en fazla 30 saat olarak belirlenmiş olması gerekir.
Haftalık çalışma süresi 30 saati aşan sözleşmeler, taraflar aksini iddia etse de tam süreli iş sözleşmesi hükmü kazanır.
Oranlama (Pro-Rata Temporis) İlkesi Nedir?
Kısmi süreli işçinin ücreti ve bölünebilir para/parayla ölçülebilen ek menfaatleri (ikramiye, sosyal yardım vb.), tam süreli emsale göre fiilen çalıştığı süreyle oranlanarak ödenir.
⚠️ Sınavda Çıkabilir: Kısmi süreli işçinin saatlik ücreti, tam süreli emsalin saatlik ücretinden daha düşük belirlenemez. Oranlama yalnızca toplam çalışma saatine göre aylık hak edişte yapılır. Bu “ücret eşitliği” kuralı en sık çeldiricidir.
Kıdem Tazminatı ve Yıllık İzin Nasıl Hesaplanır?
Sahada ve sınavda en çok hata yapılan alan budur. Kanunun koruma felsefesi burada çok nettir.
Yıllık izin günlerinin hesabı (gün bölünemez)
Kısmi süreli çalışan, işyerinde bir yılı doldurduğunda yıllık ücretli izne hak kazanır. İzin gün sayısı belirlenirken haftada kaç gün/saat çalıştığına bakılmaz. Tam süreli emsal 14 iş günü izin hak ediyorsa, kısmi süreli işçi de 14 gün hak eder.
Kıdem tazminatına esas sürenin hesabı
Kıdeme esas sürede fiilen çalışılan saatler toplanmaz. İşe giriş ile çıkış tarihi arasındaki toplam takvim süresi kıdem sayılır. Örneğin haftada 2 gün çalışan işçi işyerinde 3 takvim yılını doldurduysa, kıdem 3 yıl üzerinden hesaplanır. Tazminat tutarı ise son aylık giydirilmiş brüt ücrete göre bulunur.
💡 İMD Sınav Notu: Kısmi süreli işçinin yıllık izin gün sayısı tam süreli işçiyle aynıdır, gün bölünemez. Kıdem süresi ise takvim yılına göre hesaplanır; fiili çalışma saatlerini toplama yöntemi yanlıştır.
Hafta Tatili ve Genel Tatil Ücretleri
Kısmi süreli işçi, sözleşmesinde belirlenen haftalık kısmi süreyi tamamladığında o haftalık periyottaki hafta tatiline hak kazanır; hafta tatili ücreti de çalışma süresiyle oranlanarak ödenir.
| Hak başlığı | Tam süreli emsal işçi | Kısmi süreli (part-time) işçi |
|---|---|---|
| Haftalık çalışma sınırı | 45 saat | En fazla 30 saat (üçte iki sınırı) |
| Saatlik ücret standardı | Temel yasal tarife | Emsalin saatlik ücretine eşit olmak zorunda |
| Yıllık izin gün sayısı | Kıdeme göre (ör. 14 iş günü) | Tam süreliyle aynı (bölünemez) |
| Kıdem süresi hesabı | İşe giriş–çıkış arası takvim yılı | İşe giriş–çıkış arası takvim yılı (saat toplanmaz) |
Sözleşme türlerinin genel çerçevesi için iş sözleşmesi türleri: deneme süreli, belirli/belirsiz süreli ve temel kavramlar için 4857 sayılı İş Kanunu: temel kavramlar rehberlerimize göz atın.
Sık Sorulan Sorular
Kısmi süreli sayılması için haftalık süre en fazla kaç saat olmalıdır?
Haftalık süre, tam süreli emsalin en çok üçte ikisi kadar olabilir; genel uygulamada bu en fazla 30 saate denk gelir.
Kısmi süreli işçinin yıllık izin gün sayısı nasıl belirlenir?
Tam süreli emsal işçiyle tamamen aynıdır. Çalışma günü/saati az diye izin gününden indirim yapılamaz; gün bölünemez.
Part-time işçinin kıdem süresi fiili saat toplanarak mı bulunur?
Hayır. Kıdem, işe giriş ile çıkış tarihi arasındaki toplam takvim süresine göre hesaplanır; fiili saatlerin toplanması geçersizdir.
Kısmi süreli işçinin saatlik ücreti emsalden düşük olabilir mi?
Hayır. Eşit davranma ilkesi gereği saatlik ücret, aynı işi yapan tam süreli emsalin saatlik ücretinden düşük belirlenemez.
Örnek Sınav Soruları
Soru 1. Haftada 3 gün, günde 5 saat (toplam 15 saat) çalışan kısmi süreli bir işçinin kıdem tazminatına esas hizmet süresi nasıl hesaplanır?
- A) Sadece fiilen çalıştığı günlerin toplanmasıyla
- B) Haftalık çalıştığı saatlerin yıla oranlanmasıyla
- C) İşe giriş ve çıkış tarihleri arasındaki toplam takvim süresiyle
- D) Çalışmadığı günlerin kıdemden düşülmesiyle
Soru 2. Kısmi süreli çalışan bir işçinin yıllık ücretli izin gün sayısı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Haftalık çalışma saatine göre azaltılır
- B) Tam süreli emsal işçiyle tamamen aynıdır, gün bölünemez
- C) Kısmi süreli çalışanların yıllık izin hakkı yoktur
- D) Yalnızca fiilen çalışılan günlerin oranlanmasıyla bulunur
Not: imdseviye6.com.tr bağımsız bir çalışma/deneme platformudur; resmî bir kurumun sitesi değildir. Mevzuat ve oranlar zamanla değişebileceğinden nihai değerlendirme için 4857 sayılı İş Kanunu metnini ve MYK kaynaklarını esas alın.
Kısmi süreli çalışmanın yasal sınırlarını ve oranlama mantığını öğrendin; şimdi bunu ekspertize dönüştür. Ücretsiz deneme testiyle esnek çalışma ve hak hesaplama konularındaki seviyeni ölç; her denemede sorular ve sayılar değişir, böylece ezber değil gerçek yetkinlik pekişir.
Tüm modüllerin soru bankasına, çözümlü çıkmış sorulara ve gelişim arşivine erişmek için ücretsiz üyelik oluştur.