5510 Sayılı SGK: 4/a, 4/b, 4/c Sigortalılık Türleri

5510 Sayılı SGK: 4/a, 4/b, 4/c Sigortalılık Türleri

Yazar: Eyüp Tulûhan ETKER · Son Güncelleme: Haziran 2026

5510 sayılı Kanun’a göre sigortalılar üç gruba ayrılır: hizmet akdiyle çalışan işçiler 4/a, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar 4/b, kamu görevlileri (memurlar) ise 4/c kapsamındadır. Bu sınıflama MYK Seviye 6 Sınavı ve İMD Çıkmış Sorular içinde sık çıkar.
Konu, Mesleki Yeterlilik Belgesi Sınavı kapsamında sosyal güvenlik mevzuatının temelidir; çünkü danışman, danışanını sigortalılık durumu ve hakları konusunda doğru yönlendirmek zorundadır.

• Kanun: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu.
• 4/a: Hizmet akdiyle (bir işverene bağlı) çalışan işçiler — eski SSK.
• 4/b: Kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar — eski Bağ-Kur.
• 4/c: Kamu görevlileri (memurlar) — eski Emekli Sandığı.
• Çatı kurum: Üç türü de tek çatıda SGK yönetir.

5510 Sayılı Kanun Nedir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, farklı sosyal güvenlik kurumlarını (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı) tek çatı altında birleştiren ve sigortalılığı 4/a, 4/b, 4/c olarak tanımlayan temel düzenlemedir. Uygulamayı SGK yürütür.
Kanun, kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortasını da kapsar.

4/a, 4/b ve 4/c Sigortalılık Türleri Nelerdir?

Sigortalılık türü, kişinin çalışma biçimine göre belirlenir: bir işverene bağlı çalışan 4/a, bağımsız çalışan 4/b, kamu görevlisi 4/c kapsamındadır. Aşağıdaki tablo üç türü karşılaştırır.

💡 İMD Sınav Notu: Kısa kod: 4/a = işçi (SSK), 4/b = bağımsız/esnaf (Bağ-Kur), 4/c = memur (Emekli Sandığı). Madde numarası 5510’un 4. maddesinin ilgili fıkrasından gelir.

İMD Sınavında Klasik Karıştırma: Şirket Ortağı 4/a mı, 4/b mi?

Şirket ortakları kural olarak 4/a değil, 4/b (bağımsız çalışan) kapsamındadır. Çünkü belirleyici ölçüt, bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmak değil; kendi nam ve hesabına kazanç elde etmektir.
Örneğin limited şirket ortakları ve anonim şirketin yönetim kurulu üyesi olan ortaklar 4/b sayılır. Buna karşılık bir şirkette hizmet akdiyle maaşlı çalışan kişi, ortak olmasa da 4/a kapsamındadır.

⚠️ Sınavda Çıkabilir: Şirket ortağı çoğunlukla 4/b‘dir; “ortak olduğu için 4/a sayılır” ifadesi yanlıştır. Ayrımı yapan, hizmet akdine bağlılık değil, bağımsız kazançtır.

Sigortalılık Türünü Bilmek Danışman İçin Neden Önemlidir?

Sigortalılık türü, kişinin emeklilik, sağlık ve işsizlik haklarını doğrudan belirler; bu nedenle danışman, danışanını yönlendirirken türü doğru tespit etmek zorundadır. Örneğin işsizlik sigortası yalnızca 4/a’lıları kapsar.
Danışman, danışanın geçmiş hizmetlerini ve sigortalılık türünü doğru okuyarak gerçekçi bir kariyer ve hak planı kurabilir.
Devamı için: 4447 işsizlik sigortası: yararlanma şartları ve İŞKUR’un görevleri ve iş ve meslek danışmanının rolü yazılarımıza göz atın.

Sık Sorulan Sorular

Not: imdseviye6.com.tr bağımsız bir çalışma/deneme platformudur; resmî bir kurumun sitesi değildir. Kapsam ve istisnalar mevzuatla değişebileceğinden güncel bilgiyi 5510 sayılı Kanun metninden ve SGK’dan teyit edin.